Nu: ‘Postmemory’ Elisabeth Moritz

11 september • 6 december 2020

Tentoonstelling en artist in residence van de Zweedse kunstenaar Elisabeth Moritz

Dat Bolwerck geeft met de tentoonstelling Postmemory aandacht aan de herdenking van de Tweede Wereldoorlog die 75 jaar geleden een einde vond. Postmemory toont het werk van de Zweedse kunstenaar Elisabeth Moritz die al vele jaren werkt met het thema: de herinnering aan de oorlog.

Over de hele wereld kijken mensen terug naar dit verleden. Kinderen en kleinkinderen van hen die het nazisme overleefden, hebben ondervonden hoezeer hun eigen levens beïnvloed zijn. De term ‘postmemory’ wordt voor het eerst gebruikt door de wetenschappelijk onderzoeker Marianne Hirsch (Colombia University) in haar War- and Holocaust-studies. Vier generaties later zijn er nog sporen aanwezig van de traumatische ervaringen en herinneringen van ouders en verwanten, ook in het land van de achtervolgers, de daders in deze oorlog.

Elisabeth Moritz gebruikt fotomateriaal en documenten uit haar eigen - van oorsprong Duitse – familie, materiaal geërfd van haar grootmoeder. Hiermee laat zij een historisch landschap oprijzen met daarin het dagelijks leven en de politieke situatie van toen. De kijker wordt uitgenodigd zich te bewegen tussen deze zeer groot afgedrukte beelden van het begin van de 20ste eeuw tot het eind van de oorlog in 1945. Zij heeft van deze familiealbumfoto’s gigantische knipsels gemaakt, cut-outs, waar de kijker doorheen kan kijken. Men ziet op deze simpele foto’s (die in de meeste huizen in verschillende landen te vinden zijn) hoe iedereen de gewone gang van zaken probeert vol te houden. We kunnen ze nu echter ‘doorzien’, we kijken in het perspectief van de geschiedenis; we weten de verschrikkelijke gevolgen van het geleidelijk verschuiven en afglijden van normen en waarden.

Wat kunnen we hiervan leren? Wie is er blind voor, wie ziet het? Wie wacht maar af, wie komt in opstand? Alhoewel velen niet rechtstreeks participeerden, het was ook door die grote passieve massa, de toeschouwers, dat de oorlog en de afschuwelijke, zeer nauwgezet georganiseerde Holocaust kon plaatsvinden.

Als kleinkind van de Tweede Wereldoorlog voelt Elisabeth Moritz nog steeds de gevolgen van de collectieve Duitse schuld, ondanks dat ze in Zweden geboren is en woont. Elisabeth: “Er is een reden waarom schuld blijft en waarom het urgent is het verleden te begrijpen. Het dient als een constante waarschuwing en scherpt onze waarneming en begrip van het heden.”                                                 De werken van Elisabeth Moritz tonen onze kwetsbaarheid. Door haar werk onder ogen te zien, ons te realiseren dat wij als mens er graag bij willen horen, bij hen die ons omringen, onze familie, onze naasten. Ons in te denken hoe vastberaden je moet zijn om af te wijken van een koers die tot uitsluiting doemt, kunnen we mededogen voelen voor elkaar.

Postmemory is meer dan een tentoonstelling. Dat Bolwerck hoopt ook een platvorm te creëren voor discussies en overdenkingen. Niet alleen over de oorlog die nu 75 jaar achter ons ligt, over de nagelaten sporen, maar ook over onszelf, onze keuzes nu.

Elisabeth heeft haar laatste exposities over dit onderwerp actief begeleid met het geven van workshops aan getraumatiseerde vluchtelingen. In gezamenlijk vormgegeven werken van meegenomen foto’s, voorwerpen en verhalen, wordt aan de nauwelijks te verwoorden trauma’s een plek gegeven. De kunstenaar hoopt ook in Zutphen samen te werken met bewoners van het AZC en andere belangstellenden.
Verder zal er in de kelder van Dat Bolwerck een propagandafilm uit de 19e eeuw getoond worden, deze is in bezit van Elisabeth. Bezoekers ondervinden zo lijfelijk de verheerlijking van de realiteit.

Met steun van de gemeente Zutphen en Stichting Don Quichot, Zutphen.


Elisabeth Moritz

“With love and curiosity Elisabeth Moritz brings the unspoken into light. She examines her own identity lodged within a complex in-between. So often we make it easy for ourselves dividing things into black or white, victim or perpetrator. But how are we going to be able to seriously understand the other. All narratives are constructions and Elisabeth Moritz opens the lid to reach into the complexity of what it means to be a human being and part of a historical situation before judging or condemning the other. Elisabeth Moritz’ images are poetically beautiful examinations of something that is on the surface harmless, but below the surface dark, discomforting and unfathomable.” – Iris Müller-Westermann, Director of the Modern Museum Malmö, Sweden, 2019.

Elisabeth Moritz werd in 1956 geboren in Zweden. In haar tienerjaren verhuisde ze naar Parijs, waar ze zes jaar studeerde aan de Academie voor Schone Kunsten. Ze kreeg een klassieke kunstopleiding die haar een solide basis als kunstenaar gaf.

Elisabeth Moritz werkt met veel verschillende materialen en gebruikt verschillende technieken, maar ze heeft het tekenen nooit losgelaten. Ze is een verkennend kunstenaar en haar werk is gebaseerd op existentiële levensvragen. Dit artistieke proces is haar manier om de wereld te onderzoeken en de essentie van de mensheid te onderzoeken.

Na 27 jaar in Frankrijk verhuisde ze terug naar Zweden waar ze nu woont en werkt. In de afgelopen jaren heeft ze het verband tussen haar eigen familiegeschiedenis en het verleden van Europa onderzocht. Het is een kunstproject waar de documentaire en het artistieke elkaar ontmoeten.

Elisabeth Moritz heeft op vele tentoonstellingen geëxposeerd, zowel in Zweden als in andere Europese landen.


Bekijk hier het CV van Elisabeth Moritz.