Sinds zijn terugkeer in Nederland in 2015 is de wolf een van onze meest besproken wilde dieren. In LUPUS onderzoeken zeven(inter)nationale kunstenaars hoe de wolf, als cultureel en politiek geladen symbool, een drager is geworden van collectieve angsten, verlangens en conflicten – en wat dat zegt over ons mens-zijn vandaag.

In een tijd waarin polarisatie, xenofobie, veiligheid en uitsluiting het debat bepalen, laat LUPUS zien hoe diepgewortelde ideeën zich hechten aan beelden van het onbekende en ‘het andere’.

Verhaal over mens-zijn
LUPUS is een groepstentoonstelling en toont nieuw werk van Eric Giraudet de Boudemange,Femke Herregraven, Jan Kopp, JosefinArnell en bestaand werk van Michael John Welhan, Eva Delville, en Katja Novitskova.

Het idee om een tentoonstelling over de symbolische kracht van de wolf te maken, komt voort uit het overkoepelend thema van Dat Bolwerck: Becoming Human, legt artistiek directeur Marlise van der Jagt uit. Samen met beeldend kunstenaar Eric Giraudet de Boudemange is zij curator van LUPUS. “We willen laten zien dat de manier waarop wij over de wolf spreken en denken eigenlijk een verhaal over de mens zelf is,” zegt Van der Jagt.

Landschap van de wolf
Om ook het landschap waarin de wolf zich beweegt onderdeel te laten zijn van LUPUS, werkt Dat Bolwerck samen met Landgoed Welna in Epe. Mede-curator en kunstenaar Eric Giraudet de Boudemange en beeldend kunstenaar Josefin Arnell filmen op het landgoed scènes uit hun nieuwe videowerken. Giraudet de Boudemange bevraagt via de fictieve figuur Francis de Weerwolf hoe de terugkeer van de wolf in Nederland uitgroeide tot een diplomatiek vraagstuk over de positie van mens, dier en landschap en hoe verbeelding kan bijdragen aan vormen van vredig samenleven. Arnell geeft in haar nieuwe film een hedendaagse visie op Roodkapje.

Emotienetwerken‍

In de uitgebreide verdiepende programmering rondom LUPUS staat de emotionele lading van de wolf centraal. Een belangrijk onderdeel is de workshop Emotienetwerken, ontwikkeld door de Reinwardt Academie en ImagineIC. In een bijzondere dialoogvorm verkennen deelnemers hun emoties en aannames rondom de wolf zonder oordeel of debat. De methode maakt zichtbaar hoe persoonlijke reacties, machtsposities en spanningen elkaar beïnvloeden en stimuleert empathie.

Filosoof Eva Meijer houdt op 4 juni een lezing en Jean-Pierre Geelen, “correspondent wolf van de Volkskrant”, schrijft speciaalvoor LUPUS een column.
‍

Deelnemende kunstenaars

Jan Kopp (Lyon)

Jan Kopp werkt met alledaagse materialen waarbij hij de lokale gemeenschap betrekt. Voor LUPUS ontwikkelt hij een installatie van takken en gevonden objecten op Landgoed Welna en in Zutphen. Samen met de gemeenschap van Zutphen bouwt hij een onvoorspelbare ‘bosruimte’ waarin de wolf enkel als spoor aanwezig is. In de vertakkingen en objecten duiken subtiele aanwijzingen op die angst voor het onzichtbare tastbaar maken.

Katja Novitskova (Amsterdam)
Het werk van Katja Novitskova beschouwt hoetechnologie en beeldvorming onze blik op de natuur bepalen. Haar sculpturen eninstallaties tonen vaak dieren uit digitale of wetenschappelijke context;uitvergroot en vervreemdend. In LUPUS worden bestaande werken getoondwaarin edelherten opduiken. Tussen de takken van Kopp’s installatie verschijnendeze beelden als door de ogen van een jagende camera. De bezoeker wordt zo inde positie van een roofdier geplaatst en ervaart hoe nauw verweven menselijkeblikken, technologische middelen en de onzichtbare aanwezigheid van de wolf metelkaar zijn.

Josefin Arnell (Amsterdam)
Josefin Arnell maakt films en performances die zich bewegen tussen sprookje, popcultuur en maatschappelijk engagement. Ze werkt vaak samen met specifieke gemeenschappen, en onderzoekt machtsstructuren door verhalen te bewerken met zombies, vampiers of andere grensfiguren. Voor LUPUS maakt Arnell een nieuwe film waarin het personage van Roodkapje een sexy hoofdrol speelt.

Eric Giraudet de Boudemange (Parijs/Amsterdam)

Eric Giraudet de Boudemange onderzoekt in zijn nieuwe film Werewolf Diplomacy hoe de terugkeer van de wolf in Nederland een diplomatiek vraagstuk wordt. Geïnspireerd door filosoof Baptiste Morizot en door de legende van de Wolf van Gubbio, introduceert hij de figuur van ‘Francis de Weerwolf’: een bemiddelaar die zich tussen mens en dier beweegt. Gefilmd op Landgoed Welna, waar een wolvenpopulatie aanwezig is, toont de kunstenaar hoe de wolf als onzichtbare speler een wirwar van stemmen – boeren, jagers, boswachters, ecologen, sjamanen – bijeenbrengt. De film maakt voelbaar hoe de wolf symbool staat voor diepere maatschappelijke en existentiële conflicten, en hoe verbeelding kan bijdragen aan mogelijke vormen van co-existentie.

Femke Herregraven (Amsterdam)

Femke Herregraven onderzoekt al meer dan tien jaar de manier waarop financiële en technologische infrastructuren onzichtbare landschappen en waardesystemen creëren en doorwerken in ecosystemen en levens. Voor LUPUS realiseert zij het nieuwe audiowerk Elaine’s (mis)Spell. Deze installatie ontvouwt zich zowel binnen als buiten het gebouw. Binnen weerklinken diverse door AI gegenereerd wolvengehuil terwijl in de tuin menselijke imitaties echoën. In dit gelaagde klankveld vervagen de grenzen tussen mens en dier, natuur en cultuur, binnen en buiten. Bezoekers bewegen zich door overlappende geluidszones en worden uitgenodigd na te denken over wat het betekent om te luisteren over soorten en systemen heen.

Eva Delville (Brussel)

In haar videowerk At the Dawn of the Polders onderzoekt Eva Delville hoe de Nederlandse omgang met landschap en natuur een koloniale houding verraadt: de drang om te beheersen, controleren en vormgeven. Ze combineert archiefbeelden van de drooglegging van de Zuiderzee met hedendaagse reacties op de terugkeer van de wolf. Beide tonen een diepe paradox: trots op het meesterschap over de natuur, maar paniek wanneer iets niet binnen dat raster past. In LUPUS wordt Delville’s werk getoond in de historische behangkamervan Dat Bolwerck en tijdens de opening in performancevorm – als spiegel van de onrust die het onverwachte oproept.

Michael John Whelan (Berlijn/Ierland)

Michael John Whelan richt zich in zijn films en installaties op landschappen van herinnering, technologie en ecologische spanning. In LUPUS wordt zijn film From the Mountain vertoond, waarin de berg zowel als materie als mythisch symbool verschijnt. Het werk resoneert met het thema van de wolf: beide belichamen het ongrijpbare en ontregelen vanzelfsprekende noties van veiligheid en controle. Getoond in het keldergewelf van Dat Bolwerck krijgt de film een sacrale, ondergrondse lading, alsof de wolf vanuit het duister aanwezig is.

‍